ශ්රී ලංකාවේ අතිපූජනීය පදවියක් දරන භික්ෂුවකට එරෙහිව ස්ත්රී දූෂණ හෝ බරපතල ලිංගික අපයෝජන චෝදනාවක් එල්ල වීම දේශපාලන, ආගමික සහ නීතිමය වශයෙන් විශාල කැළඹීමක් ඇති කරන සිදුවීමකි. එවැනි අවස්ථාවක ක්රියාත්මක වන ක්රියාපටිපාටිය ප්රධාන අංශ තුනක් ඔස්සේ විග්රහ කළ හැකිය.
1. මෙරට පොදු අපරාධ නීතිය ක්රියාත්මක වීම
භික්ෂුවක් වුවද, ශ්රී ලංකාවේ දණ්ඩ නීති සංග්රහයට (Penal Code) යටත් වේ.
- අත්අඩංගුවට ගැනීම: ස්ත්රී දූෂණයක් (Rape) යනු වරෙන්තුවක් නොමැතිව අත්අඩංගුවට ගත හැකි (Cognizable) සහ ඇප දිය නොහැකි (Non-bailable) වරදකි. පොලීසියට පැමිණිල්ලක් ලැබුණු වහාම විමර්ශන පවත්වා සැකකරු අත්අඩංගුවට ගෙන මහේස්ත්රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
- දඬුවම්: දණ්ඩ නීති සංග්රහයේ 363 සහ 364 වගන්ති යටතේ ස්ත්රී දූෂණයකට වරදකරු වන අයෙකුට වසර 7 සිට 20 දක්වා බරපතල වැඩ සහිත සිරදඬුවම් සහ දඩ නියම කළ හැකිය.
- නඩු විභාගය: මෙවැනි බරපතල අපරාධ නඩු විභාග වන්නේ මහාධිකරණයේ (High Court) වන අතර, නීතිපතිවරයා විසින් අධිචෝදනා ගොනු කරනු ලබයි.
2. ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමේ නීතිමය පදනම
අටමස්ථානාධිපති ධුරය බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් පනතින් ආරක්ෂා කර ඇති බැවින්, හුදෙක් චෝදනාවක් එල්ල වූ පමණින් ධුරය අහිමි නොවේ.
- අධිකරණ තීන්දුව: යම් හෙයකින් අධිකරණය මගින් උන්වහන්සේ වරදකරු කර සිරදඬුවම් නියම කළහොත්, එමගින් ධුරය දැරීමට ඇති නීතිමය සුදුසුකම අහෝසි වේ.
- අටමස්ථාන කාරක සභාවේ බලය: පාලක සභාවට (Palaka Sabha) හැකියාව පවතී, විමර්ශන අවසන් වනතුරු උන්වහන්සේගේ පරිපාලන බලතල තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට හෝ වැඩබලන නායක හිමිනමක් පත් කිරීමට.
3. ශාසනික විනය නීතිය (Vinaya Rules)
බුදු දහමට අනුව ස්ත්රී දූෂණයක් හෝ ලිංගික සංසර්ගයක යෙදීම භික්ෂුවකගේ "පරාජිකා" ඇවතට හේතු වේ.
- පරාජිකා වීම: පරාජිකා වූ භික්ෂුවකගේ භික්ෂු භාවය ඉබේම අහෝසි වන අතර, උන්වහන්සේට නැවත උපසම්පදාව ලැබීමට හෝ සංඝයා අතර සිටීමට අයිතියක් නැත.
- මහානායක හිමිවරුන්ගේ භූමිකාව: උන්වහන්සේ අයත් නිකායේ (උදා: මල්වතු පාර්ශවය) මහානායක හිමිවරුන් සහ කාරක සංඝ සභාව මගින් විනය පරීක්ෂණයක් පවත්වා, චෝදනා සත්ය නම් උන්වහන්සේගේ නායක පදවිය සහ භික්ෂු ලේඛනය (සන්නස) අවලංගු කළ හැකිය.
විමර්ශනවලදී ඇතිවිය හැකි ගැටලු (Suspicious Elements)
මෙවැනි ඉහළ පෙළේ හිමිනමකට එරෙහිව චෝදනා එල්ල වන විට, විමර්ශන යටපත් කිරීමට දේශපාලන බලපෑම් එල්ල වීමේ හැකියාවක් පවතින බවට සමාජය සැක කරයි.
- සාක්ෂි විනාශ කිරීම: වින්දිත පාර්ශවයට බලපෑම් කිරීම හෝ වෛද්ය වාර්තා වෙනස් කිරීමේ අවදානමක් පවතී.
- විමර්ශන අධීක්ෂණය: බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට සහ බුද්ධශාසන අමාත්යංශයට මෙහිදී සෘජු වගකීමක් පැවරෙන්නේ, විමර්ශන අපක්ෂපාතීව සිදුවන බව තහවුරු කිරීමටයි.
සාරාංශය: නීතියට අනුව කිසිවෙකු නීතියට ඉහළින් නොසිටින අතර, මෙවැනි සිදුවීමකදී සිවිල් නීතිය මෙන්ම ශාසනික විනය නීතියද දැඩිව ක්රියාත්මක විය යුතුය. චෝදනා ඔප්පු වුවහොත් එය ධුරය අහිමි වීමට මෙන්ම දීර්ඝකාලීන සිරදඬුවමකටද හේතු වන කරුණකි.
